Aktivpension Nedir, Ne Değişecek?
Avusturya hükümeti, emeklilik yaşına ulaşan kişilerin çalışmaya devam etmesini teşvik etmek amacıyla yeni bir düzenleme hazırladı.
2027 yılında yürürlüğe girmesi öngörülen Aktivpension kapsamında, belirlenen şartları karşılayan kişilerin çalışarak elde ettikleri gelirin aylık 1.250 eurosuna kadar olan bölümü gelir vergisinden muaf tutulacak. Yıllık muafiyet sınırı ise 15.000 euro olacak.
Ayrıca çalışanların emeklilik sigortası primi payının kaldırılmasıyla ellerine geçen net ücretin artırılması hedefleniyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Devlet emeklilere aylık 1.250 euro ödeme yapmayacak. Bu tutar, çalışarak elde edilen gelir için öngörülen vergi muafiyetinin üst sınırı.
Her Emekli Bu Haktan Yararlanamayacak
Yeni uygulamada erkekler için iki temel koşul öngörülüyor: 65 yaşını doldurmak ve en az 40 sigortalılık yılını tamamlamak.
Kadınlarda ise emeklilik yaşının kademeli yükseltilmesine paralel geçiş kuralları uygulanacak. Sigortalılık süresi şartı da aşamalı olarak artırılacak.
2033 yılından itibaren kadınlar ve erkekler için aynı koşulların geçerli olması öngörülüyor.
45 Yıl Çalışanlar Bile Dışarıda Kalabilecek
Düzenlemenin en çok eleştirilen yönlerinden biri, uzun yıllar çalışarak erken emeklilik hakkı kazananların durumu.
Örneğin 45 sigortalılık yılını tamamlayıp 65 yaşından önce emekli olan bir kişi, normal emeklilik yaşına ulaşmadan Aktivpension vergi avantajından yararlanamayacak.
Bu durum, özellikle düşük gelirli olup emekli maaşını desteklemek amacıyla çalışmak zorunda kalan kişiler açısından tartışılıyor.
Kadınlar Neden Daha Fazla Etkilenebilir?
Spar'ın eski CEO'su ve Denetim Kurulu Başkanı Gerhard Drexel, Graz'da düzenlenen Senior Experts Day etkinliğinde yeni uygulamanın kadınlar açısından sorun oluşturabileceğini belirtti.
Drexel, gerekli sigortalılık yıllarını tamamlamanın birçok kadın için zor olabileceğine dikkat çekerek kaç kadının bu şartları karşılayabileceğini sorguladı.
Kadınların çocuk bakımı ve aile sorumlulukları nedeniyle çalışma hayatına ara vermeleri, gerekli sigortalılık süresine ulaşmalarını zorlaştırabiliyor.
Emeklilikte Çalışanların Çoğu Kadın
Avusturya Emeklilik Sigortası Kurumunun (PV) verilerine göre 2025 yılında ASVG kapsamında emekli maaşı alırken çalışmaya devam edenlerin sayısı 43 bini aştı.
Bunların yaklaşık 30.700'ünü kadınlar oluşturdu.
Sosyal Sigorta Kurumları Çatı Birliğinin daha geniş kapsamlı 2024 verilerine göre ise emekli maaşı alırken çalışan 71.609 kişi bulunuyordu. Bunların 46.100'ü 65 yaşın üzerindeydi.
Uzmanlardan Eleştiri: Yanlış Kesim mi Destekleniyor?
Avusturya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (WIFO) Başkanı Gabriel Felbermayr da uygulamanın hedefini eleştirdi.
Felbermayr'a göre devlet, ileri yaşta çalışmaya devam eden yüksek gelirli meslek sahiplerine vergi avantajı sağlamak yerine 55–65 yaş grubundaki kişilerin iş hayatında kalmasına öncelik vermeli.
FPÖ Sosyal İşler Sözcüsü Dagmar Belakowitsch ve Momentum Enstitüsü de düzenlemenin düşük gelirli çalışanlardan çok yüksek gelir sahiplerine yarayabileceğini savunuyor.
Hükümet Neden Bu Düzenlemeyi İstiyor?
Avusturya'da emeklilik yaşının üzerinde çalışmaya devam eden yaklaşık 150 bin kişi bulunuyor. Bu sayıya emekliliğini erteleyenler de dahil.
Hükümet, Aktivpension uygulamasıyla 2029 yılına kadar bu sayıyı 180 bine çıkarmayı hedefliyor.
Ekonomi Bakanı Wolfgang Hattmannsdorfer, önümüzdeki yıllarda yüz binlerce kişinin emekliye ayrılacağını, buna karşılık çalışma hayatına katılan gençlerin sayısının daha düşük olacağını belirtiyor.
Hükümete göre deneyimli çalışanların iş hayatında daha uzun süre kalması, iş gücü açığının azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Sonuç: Vergi Avantajı Var, Ancak Şartları Ağır
Aktivpension, emeklilik döneminde çalışmak isteyen bazı kişiler için daha yüksek net kazanç anlamına gelebilir. Ancak uygulamanın bütün emeklileri kapsamayacak olması eleştirilerin merkezinde yer alıyor.
Özellikle yeterli sigortalılık yılı bulunmayan kadınlar ve normal emeklilik yaşından önce emekli olanlar açısından yeni sistemin ne kadar adil olduğu tartışılıyor.
2027'de başlayacak uygulamanın asıl tartışma konusu, ne kadar vergi avantajı sağladığından çok, bu avantajdan kimlerin yararlanabileceği.
