Avusturya’da 2025 yılı başında yürürlüğe giren depozito sistemi, beklenmedik bir tartışmayı beraberinde getirdi. Plastik şişe ve içecek kutuları için uygulanan 25 sentlik depozitoda yaklaşık 100 milyon avro vatandaşlar tarafından geri alınmadı.
Milyonlarca ürün iade edilmedi
Resmi verilere göre 2025 yılı içinde yaklaşık 400 milyon şişe ve kutu geri getirilmedi. Bu durum, depozito sistemi kapsamında ödenen paranın önemli bir kısmının iade edilmemesine yol açtı.
Uzmanlar, bu farkın satış ile iade arasındaki süreden de etkilendiğini belirtiyor. Ortalama olarak bir ürünün iadesi yaklaşık 51 gün sürüyor.
Neden iade edilmediği bilinmiyor
Yetkililer, depozitolu ürünlerin neden geri getirilmediğine dair net bir veri bulunmadığını açıkladı. Ancak bazı kesimler, sistemdeki uygulamaların bu duruma neden olabileceğini savunuyor.
Erişilebilirlik tartışması
Eleştirilerin başında geri iade makinelerinin herkes için uygun olmaması geliyor. Özellikle fiziksel engeli olan bireylerin, makinelerin yüksekliği nedeniyle bu sistemden faydalanmakta zorlandığı belirtiliyor.
Bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olabileceği yönünde tartışmalar sürüyor.
Bakanlıktan açıklama
Yetkililer ise bu eleştirilere sınırlı sayıda şikayet geldiğini ifade ediyor. Ayrıca depozitolu ürünlerin yalnızca makineler üzerinden değil, market çalışanlarına teslim edilerek de iade edilebileceği hatırlatılıyor.
Sistem geliştiriliyor
Depozito sistemini işleten kurum, süreci kolaylaştırmak için bazı iyileştirmeler yaptıklarını açıkladı. Buna göre:
- Dokunmatik ekran kullanmadan iade yapılabiliyor
- Fişler otomatik olarak yazdırılıyor
- Şişelerin yerleştirilmesi daha kolay hale getirildi
Geri alınmayan para sisteme kalıyor
Geri alınmayan yaklaşık 100 milyon avroluk depozito bedeli, sistemi işleten kuruma kalıyor. Bu kaynağın, depozito sisteminin finansmanında kullanıldığı belirtiliyor.
