Dünya genelinde insanlar geçmişe kıyasla daha uzun yaşıyor. Ancak uzun yaşam, aynı oranda daha fazla sağlıklı yıl anlamına gelmiyor. Kapsamlı bir araştırmaya göre insanların sağlık sorunları veya çeşitli kısıtlamalarla geçirdiği süre son yıllarda arttı.
“Global Burden of Disease” araştırması kapsamında Washington Üniversitesi araştırmacıları, 1990 ile 2023 yılları arasında 204 ülke ve bölgedeki sağlık verilerini değerlendirdi.
Sonuçlar, yaşam süresinin uzadığını ancak sağlıklı yaşam süresindeki artışın bunun gerisinde kaldığını gösteriyor.
Yaşam beklentisi 73,8 yıla yükseldi
Dünya genelinde ortalama yaşam beklentisi 1990 yılında 64,6 yıl iken 2023'te 73,8 yıla yükseldi.
Sağlıklı yaşam beklentisi ise aynı dönemde 55,9 yıldan 63,1 yıla çıktı.
Böylece toplam yaşam süresi ile sağlıklı geçirilen yıllar arasındaki fark giderek büyüdü.
Ortalama 10,7 yıl sağlık sorunlarıyla geçiyor
Araştırmaya göre 2023 yılında dünya genelinde bir insan yaşamının ortalama 10,7 yılını sağlık sorunları veya sağlıkla bağlantılı kısıtlamalarla geçiriyor.
Bu süre 1990'a kıyasla yaklaşık iki yıl daha fazla.
Başka bir ifadeyle insanların yaşamlarının yaklaşık yüzde 14,5'i sağlık sorunlarıyla geçiyor.
Özellikle sırt ağrıları, depresyon ve işitme kaybı gibi uzun süreli sağlık sorunlarının sağlıklı geçirilen yılları azalttığı belirtiliyor.
Almanya'da yaklaşık 12 yıl
Benzer gelişme Almanya'da da görülüyor.
Toplam yaşam beklentisi ile sağlıklı yaşam beklentisi arasındaki fark 1990 yılında 10,1 yıl iken 2023'te 11,9 yıla yükseldi.
Araştırma ayrıca sağlık sorunlarının yalnızca hayatın son yıllarında ortaya çıkmadığına dikkat çekiyor. Özellikle varlıklı ülkelerde uzun süreli hastalıkların yanı sıra depresyon ve kaygı bozuklukları gibi ruhsal sorunlar da yaşamın önemli bir bölümünü etkileyebiliyor.
- Avusturya: yaklaşık 10,75 yıl sağlık sorunları/kısıtlamalarla geçirilen süre.
- Türkiye: yaklaşık 10 yıl civarında.
Avusturya ve Türkiye’de de tablo benzer. Uluslararası sağlık verileri, her iki ülkede de toplam yaşam süresi ile sağlıklı geçirilen yaşam süresi arasında yaklaşık 10 yıl veya daha fazla fark bulunduğuna işaret ediyor. Almanya’da ise yeni araştırmaya göre bu fark 11,9 yıla ulaşıyor.
Kadınlar daha uzun yaşıyor ancak...
Araştırmadaki dikkat çekici sonuçlardan biri kadın ve erkekler arasındaki fark.
Kadınlar ortalama olarak erkeklerden daha uzun yaşarken sağlık sorunlarıyla geçirilen süre de kadınlarda daha yüksek.
Kadınların sağlık sorunları veya kısıtlamalarla geçirdiği süre ortalama 12,1 yıl, erkeklerde ise 9,3 yıl olarak hesaplandı.
204 ülke ve bölgenin verileri incelendi
Araştırmada 1990–2023 dönemine ait 204 ülke ve bölgeden sağlık verileri değerlendirildi.
Ancak araştırmacılar aynı kişileri 33 yıl boyunca takip etmedi. Sonuçlar nüfus verileri ve istatistiksel modellere dayanıyor. Ayrıca kullanılan sağlık verilerinin kalitesi ülkeden ülkeye farklılık gösterebiliyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu temel tablo ise dikkat çekici: İnsanlar daha uzun yaşıyor ancak kazanılan her ek yıl sağlıklı geçirilen bir yıl anlamına gelmiyor.
