Gecenin bir yarısı gözlerinizi açıyor, saate baktığınızda ise çoğu zaman yine aynı saatleri mi görüyorsunuz? Uyku uzmanlarına göre bu durum çoğu zaman tesadüften çok vücudun doğal uyku döngüleriyle bağlantılı. Ara sıra yaşanan gece uyanmaları ise genellikle endişe edilecek bir durum değil.
Uyku sırasında beynimiz ve vücudumuz gece boyunca aynı durumda kalmıyor. Uyku, yaklaşık 90 dakikalık döngüler halinde ilerliyor ve bu döngüler arasındaki geçişlerde çok kısa süreli uyanmalar yaşanabiliyor.
Aslında gece boyunca kısa sürelerle uyanıyoruz
ABD'li psikolog ve uyku uzmanı Shelby Harris’e göre insanlar uyku döngüleri arasında kısa süreliğine uyanabiliyor ancak çoğu zaman bunun farkına bile varmadan yeniden uykuya dalıyor.
Sorun, bu kısa uyanmanın ardından tekrar uyuyamadığımızda ortaya çıkıyor.
Gecenin ilerleyen saatlerinde vücudun uyuma ihtiyacını artıran “uyku baskısı” giderek azalıyor. Uyku hekimi Angela Holliday-Bell’e göre özellikle gece 02.00 ile 03.00 civarında, kişinin uyku ihtiyacının önemli bir bölümü karşılanmış oluyor.
Bu nedenle kısa bir uyanmanın ardından yeniden uykuya geçmek gecenin ilk saatlerine kıyasla daha zor olabiliyor.
Odanın sıcaklığı ve eşinizin horlaması da etkili olabilir
Gece uyanmalarının nedeni yalnızca vücudun iç ritmi olmayabilir.
Sabaha doğru dışarının aydınlanmaya başlaması, yanınızdaki kişinin horlaması veya hareket etmesi ve yatak odasının sıcaklığı uykuyu bölebiliyor.
Sabahın erken saatlerinde vücut sıcaklığı da doğal olarak yükselmeye başlayarak vücudu uyanmaya hazırlıyor. Yatak odasının fazla sıcak olması bu süreci daha da belirgin hale getirebiliyor.
Akşam içilen alkol uykunun ikinci yarısını bozabilir
Yatmadan önce yaptıklarımızın etkileri saatler sonra ortaya çıkabiliyor.
Alkol başlangıçta uykuya dalmayı kolaylaştırıyor gibi görünse de gecenin ilerleyen bölümündeki dinlendirici uyku evrelerini bozabiliyor.
Öğleden sonra veya akşam tüketilen kafein de saatler sonra uykunun daha yüzeysel hale gelmesine neden olabiliyor.
Yatmadan hemen önce fazla sıvı tüketmek tuvalet ihtiyacı nedeniyle uyanmaya, ağır yemekler ise mide yanması ve şişkinliğe yol açabiliyor.
Saate ve telefona bakmak alışkanlığa dönüşebilir
Uzmanların dikkat çektiği önemli noktalardan biri de uyandıktan sonra ne yaptığımız.
Her gece uyandığınızda hemen saate bakmak, telefonu elinize almak veya ışığı açmak, beynin o saati zamanla uyanıklıkla ilişkilendirmesine neden olabiliyor.
Holliday-Bell’e göre kişi her uyanışında uyarıcı bir davranışta bulunursa beyin zaman içerisinde belirli bir saati “uyanma zamanı” olarak öğrenebiliyor. Böylece aynı saatlerde uyanma alışkanlığı daha da güçlenebiliyor.
Gece uyanınca ne yapılmalı?
Ara sıra gece uyanmak normal kabul ediliyor. Uzmanlara göre önemli olan, uyandığınızda yeniden uyuma konusunda kendinizi baskı altına almamak ve mümkün olduğunca sakin kalmak.
Saati sürekli kontrol etmekten, telefona bakmaktan ve parlak ışık açmaktan kaçınmak yeniden uykuya geçmeyi kolaylaştırabilir.
Ancak gece uyanmaları uzun sürüyorsa veya sık tekrarlanıyorsa, özellikle buna şiddetli horlama, uykuda nefes kesilmesi ya da kalp çarpıntısı eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme öneriliyor.
