E-posta yazmak, metin hazırlamak, raporları özetlemek veya verileri değerlendirmek… ChatGPT ve benzeri yapay zekâ araçları artık günlük çalışma hayatının da bir parçası haline geliyor. Ancak bu teknolojilerin iş yerinde kullanılması özellikle kişisel veriler, şirket sırları ve çalışanların kendi iş performansı açısından bazı riskleri beraberinde getiriyor.
Vorarlberg İşçi Odası (AK Vorarlberg) İş Hukuku Uzmanı Christian Maier, yapay zekâ kullanımını iş yerlerinde internetin yaygınlaşmaya başladığı dönemle karşılaştırıyor. Maier’e göre geçmişte “İş yerinde interneti ne için kullanabilirim?” sorusu sorulurken bugün aynı tartışma yapay zekâ için yaşanıyor.
Kişisel ve şirket verilerine dikkat
En hassas konuların başında veri güvenliği geliyor. Uzmanlar; banka ve hesap bilgileri, maaş verileri, sağlık bilgileri ile şirket ve ticari sırların kontrol edilmeden yapay zekâ sistemlerine girilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Yapay zekâya verilen komut ve bilgilerde mümkün olduğunca kişisel veya kurumsal kimliği ortaya çıkarabilecek ayrıntıların kaldırılması, yani verilerin anonimleştirilmesi tavsiye ediliyor.
Ayrıca yapay zekâ tarafından hazırlanan sonuçların mutlaka bir kişi tarafından kontrol edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Nihai sorumluluğun çalışanda kalması gerektiğine dikkat çekiliyor.
İşveren ChatGPT kullanımını yasaklayabilir
İşverenler, iş yerinde yapay zekâ kullanımına izin verebileceği gibi kullanımını sınırlandırabilir veya yasaklayabilir. Maier bu nedenle şirketlerde açık kuralların oluşturulmasını öneriyor.
Bu kurallar şirket içi yönergeler veya işyeri anlaşmaları aracılığıyla belirlenebilir.
Özellikle çalışanın kendi yaratıcı performansının beklendiği görevlerde işveren, çalışmanın bizzat çalışan tarafından hazırlanmasını talep edebilir.
Çalışanın görevlerini neredeyse tamamen yapay zekâya devretmesi de iş hukuku açısından sorun oluşturabilir.
Her altı çalışandan biri gizlice kullanıyor
Yazılım ve teknoloji şirketi Tieto tarafından yapılan bir araştırmaya göre Avusturya’da çalışanların yaklaşık altıda biri iş yerinde yapay zekâyı gizlice kullanıyor.
Şirketlerde açık yapay zekâ kurallarının bulunmaması, “gölge yapay zekâ” olarak adlandırılan bu kullanımın nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Bir başka neden ise çalışanların işlerini kaybetme endişesi. Maier’e göre yapay zekânın belirli görevleri kolaylıkla yerine getirebilmesi, çalışanlarda gelecekte yerlerinin teknoloji tarafından alınabileceği kaygısını artırabiliyor.
Çalışanların denetlenmesi de gündemde
AK Vorarlberg’e yapay zekâ konusunda ilk başvuruların gelmeye başladığı belirtiliyor. Soruların özellikle işyeri temsilcilerinden geldiği ve teknik sistemlerin çalışanların denetlenmesi amacıyla kullanılıp kullanılamayacağı üzerinde yoğunlaştığı ifade ediliyor.
Uzmanlar, yapay zekânın iş hayatında sunduğu avantajlardan yararlanırken özellikle hassas veriler konusunda dikkatli olunmasını ve hazırlanan içeriğin insan tarafından kontrol edilmesini tavsiye ediyor.
Temel yaklaşım ise şu şekilde özetleniyor: Yapay zekâ çalışanı destekleyen bir araç olarak kullanılmalı; çalışanın sorumluluğunun ve kendi iş performansının tamamen yerini almamalı.
