Avrupa’da elektronik tüketimi hızla artarken, buna paralel olarak ortaya çıkan elektronik atık miktarı da rekor seviyelere ulaştı. Eurostat’ın yeni verilerine göre 2023 yılında Avrupa Birliği genelinde 14,4 milyon tondan fazla elektrikli ve elektronik cihaz satıldı. Bu rakam 2012’ye kıyasla neredeyse iki katına çıktı.
Avusturya ise kişi başı 33–45 kilogramlık tüketimle Avrupa’nın en yüksek seviyelerine sahip ülkelerinden biri.
Buna rağmen, özellikle Vorarlberg’de birçok elektronik cihaz hâlâ evlerde kullanılmadan tutuluyor, yanlış bertaraf ediliyor veya çatı katı ile bodrumlarda yıllarca bekletiliyor. Vorarlberger Gemeindeverband (VGV) Başkanı Walter Gohm, bu durumu şu sözlerle özetliyor:
“Çok sayıda elektronik atık hâlâ yanlış yerlerde kalıyor. Bu potansiyeli değerlendirmeliyiz.”
Yüksek toplama oranına rağmen büyük kayıp
Avusturya, Avrupa’nın en yüksek elektronik atık toplama oranlarından birine sahip olsa da hâlâ çok sayıda cihaz lisanslı toplama noktalarına ulaşmıyor. Bunlar arasında belediyelerin Altstoffsammelzentrum (ASZ) merkezleri ve elektronik eşya satıcıları bulunuyor.
Yanlış atık yönetimi yalnızca çevreyi değil, iklimi, ekonomiyi ve geri dönüşüm zincirini de olumsuz etkiliyor.
Özellikle lityum-iyon piller, yanlış atıldığında yangın riskini artırıyor.
Aynı zamanda pek çok cihazda bulunan çelik, alüminyum, bakır, lityum, palladyum gibi değerli hammaddelerin geri kazanımı engelleniyor.
Bir çamaşır makinesinin içindeki hazine
Basit bir örnek: Ortalama bir çamaşır makinesi yaklaşık 70 kilogram geliyor. Bunun 45 kilogramdan fazlası yeniden kazanılabilir metal.
Her geri dönüştürülmüş cihaz:
- Doğal kaynak tüketimini azaltıyor,
- Enerji tasarrufu sağlıyor,
- Yerel ekonomide değer yaratıyor.
Vorarlberg’de ücretsiz teslim noktaları
Vorarlberg’de küçük mutfak terazisinden büyük beyaz eşyaya kadar tüm elektronik atıklar ücretsiz olarak belediye toplama merkezlerine, ASZ noktalarına veya problemli atık toplama günlerine teslim edilebiliyor.
Yanlış kullanımın sonuçları ise ciddi:
- Kayıp hammadde
- Yangın riski
- Çalışanlar için tehlike
- Çevreye yayılan zararlı maddeler
Elektronik atıkta büyük potansiyel
Her doğru teslim edilen cihaz, hem çevre için hem de ekonomi için kazanç sağlıyor. VGV, tüm Vorarlberg halkına çağrıda bulunuyor:
“Elektronik atıklarınızı kesinlikle evsel atığa atmayın. Bodrumda veya çatı katında bekletmeyin. Onları belediyelerin toplama merkezlerine getirin. Yeniden kullanılabilir durumdaysa, ASZ’deki Re-Use toplama kaplarına bırakın.”
Bu kaplar ücretsiz olarak alınabiliyor ve doldurulduktan sonra tekrar teslim edilebiliyor.
Mantık basit: “Üzerinde yazan her şey içine girebilir.”
