Avusturya’da kaynaştırma eğitimi tartışmaları yeniden alevlendi. On yıllar sonra ilk kez Oberösterreich’ta yeni bir özel eğitim okulu (Sonderschule) inşa edilmesi, engelli bireyler için çalışan kuruluşlarda büyük tepki yarattı. Kaynaştırma savunucuları, bunun “çok ciddi bir geri adım” olduğunu söylüyor.
Bu tartışma çerçevesinde Lebenshilfe Avusturya Genel Sekreteri Philippe Narval ve kaynaştırma aktivisti Karin Riebenbauer, eğitimdeki eşitsizlikleri ve yanlış politikaları değerlendirdi.
“En kolay yerden kesinti yapılıyor”
Narval, sosyal alandaki sürekli tasarruflara tepki göstererek, devletin etkili hizmetleri ölçmediğini söyledi:
“Devlet stratejisiz ilerliyor. Nereden kolay kesinti yapılırsa oradan kesiliyor.”
Kesintilerin uzun vadede büyük kayıplar yarattığını belirten Narval, deneyimli çalışanların kaybedildiğini ve bakım kalitesinin düştüğünü vurguladı.
Riebenbauer ise yıllardır süren görünmez kesintilerin artık açık şekilde hissedildiğini belirtti:
“Gençler için mesleki eğitim projeleri kapatılıyor. Bu tam bir geri gidiş.”
Kaynaştırma neden işlemiyor?
Riebenbauer’e göre sorun açık:
“Sorun, karar verebilecek kişilerin tutumu. Siyasi irade yok.”
2008 yılında imzalanan Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin kaynaştırmayı zorunlu kıldığını hatırlatan Riebenbauer, özel eğitim okullarının bu sözleşmede açıkça “uygunsuz” olarak tanımlandığını vurguluyor.
Narval, Avusturya’nın bir zamanlar kaynaştırma konusunda öncü olduğunu hatırlatarak:
“Politikayı bu role geri döndürmek zorundayız. Çocukların ve yetişkinlerin kendi yaşamlarına kendilerinin yön verebilmesi gerekiyor.”
“Özel okul korunaklı bir dünya, gerçek hayat değil”
Narval’a göre kaynaştırma yalnızca akademik bir konu değil:
“Bir çocuk diğerleriyle birlikte büyüdüğünde arkadaşlık kurar. Bu, özel eğitim okulunda mümkün değildir.”
Engelli çocukların koruyucu ortamlarda izole edilmesinin onların yaşam becerilerini zayıflattığını söyleyen Narval, sorumluluk almanın her bireyin hakkı olduğunu vurguluyor.
İş dünyası kaynaştırmada okullardan ileride
Narval dikkat çeken bir karşılaştırma yapıyor:
“Bazı marketlerde engelli bireylerin çalıştığı ekiplerde işbirliği ve anlayış belirgin şekilde artıyor. Buna rağmen okullarımız hâlâ yalnızca akademik başarıya odaklanmış durumda.”
İtalya’dan örnek: Özel eğitim okulları kaldırıldı
İtalya’nın tüm özel eğitim okullarını kapatıp tek eğitim sistemine geçmesini örnek gösteren Narval:
“Bütün partiler destek verdi. Gençlere sorarsanız engelli arkadaşlarla ilgili hiçbir çekince duymadıklarını söylüyorlar.”
Ekonomik olarak da mantıklı
Narval ve Riebenbauer, kaynaştırma eğitiminin ekonomik açıdan da daha etkili olduğunu belirtiyor. Özel sistem ve normal sistemin yan yana yürütülmesinin çok daha yüksek maliyet yarattığını vurguluyorlar.
Engelli bireyler hangi alanlarda rol üstlenebilir?
Riebenbauer, özellikle yaşlı bakımında engelli bireylerin önemli katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Narval da aynı görüşte:
“Demans hastaları ile çalışan bazı engelli bireyler olağanüstü uyum sağlıyor. Daha sabırlı ve daha anlayışlılar.”
“Sesleri çıkmayanlar için mücadele ediyorum”
Riebenbauer, motivasyonunu şu sözlerle özetliyor:
“Birçok aile ve genç kendi adına konuşamıyor. Onlar için mücadele etmek bana güç veriyor.”
Narval ise toplumun ancak karşısındaki kişinin güçlü yönlerini görmeyi öğrendiğinde ilerleyebileceğini söylüyor.
