2015 yılında ortaya çıkan dizel emisyon skandalının hukuki sonuçları Avusturya’da mahkemeleri meşgul etmeye devam ediyor. Avusturya mahkemelerinden Avrupa Birliği Adalet Divanı’na (ABAD) gönderilen dizel araç davalarının sayısı dikkat çekici boyutlara ulaştı.
Eylül ayının başında ABAD nezdinde yaklaşık 960 ön karar dosyasının kayıtlı olduğu, bunlardan 400’den fazlasının dizel araç davalarıyla ilgili olduğu belirtiliyor. Bu dosyaların neredeyse tamamının Avusturya’dan gönderildiği ifade ediliyor.
2024’te Avusturya’dan sadece 39 dosya gönderilmişti
Rakamların büyüklüğü önceki yıllarla karşılaştırıldığında daha net ortaya çıkıyor.
2024 yılında Avrupa Birliği’nin 27 üye ülkesinden ABAD’a toplam 573 ön karar başvurusu yapılmıştı. Bunlardan yalnızca 39’u Avusturya’dan gelmişti.
Ön karar başvurusu, ulusal mahkemelerin karar vermeden önce Avrupa Birliği hukukunun nasıl yorumlanması gerektiği konusunda ABAD’dan görüş istemesine olanak sağlıyor.
Dizel skandalı 2015 yılında ortaya çıkmıştı
2015 yılında bazı otomobil üreticilerinin dizel motorlarında, gerçek sürüş koşullarında egzoz gazı temizleme sistemlerinin belirli durumlarda devre dışı kaldığının ortaya çıkması büyük bir skandala yol açmıştı.
Bunun sonucunda araçların gerçek kullanım sırasında vaat edilen düşük emisyon değerlerinin çok üzerinde zararlı madde salabildiği gündeme gelmişti.
Avusturya’da yüzlerce dizel araç sahibi, yüksek emisyon değerleri konusunda yanıltıldıklarını ileri sürerek otomobil üreticilerine karşı tazminat talebinde bulundu.
Yüzlerce dava ABAD kararını bekliyordu
Avusturya Yüksek Mahkemesi, açıkta kalan Avrupa hukuku meselelerinin açıklığa kavuşturulması amacıyla 2024 ve 2025 yıllarında yaklaşık 20 davada ABAD’a ön karar başvurusunda bulundu.
Bunun ardından farklı otomobil üreticilerine karşı açılmış yüzlerce bireysel dava, ABAD’ın vereceği kararların beklenmesi amacıyla askıya alındı.
Ancak bazı davalarda üreticilerin davacıların taleplerini kabul ederek talep edilen tutarları ödemesi sonucunda ilgili süreçlerin ABAD esas hakkında görüş bildirmeden sona erdiği belirtiliyor.
İlk derece mahkemeleri de ABAD’a başvuruyor
Avrupa hukukuna ilişkin temel soruların hâlâ açıklığa kavuşmaması nedeniyle Avusturya’daki ilk derece mahkemelerinin de doğrudan ABAD’a başvurmaya başladığı ifade ediliyor.
ABAD’ın hukuk bilgi sisteminde yer alan kayıtlar, dizel skandalıyla ilgili çok sayıda ön karar başvurusunun Avusturya’nın farklı bölgelerindeki bölge mahkemelerinden geldiğini gösteriyor.
Bu durum, ABAD’daki Avusturya kaynaklı dizel dosyalarının sayısının hızla yükselmesine yol açıyor.
Otomobil üreticilerine yönelik ciddi iddia
Davacı araç sahiplerini temsil eden hukuk çevreleri, bazı otomobil üreticilerinin ABAD’da emsal oluşturabilecek kararlar çıkmadan önce davacılara uzlaşma teklifleri sunduğunu ileri sürüyor.
İddiaya göre bazı araç sahiplerine tek seferlik ödeme ve dava masraflarının bir bölümünün karşılanması karşılığında tüm taleplerinden vazgeçmeleri ve gizlilik şartını kabul etmeleri teklif ediliyor.
Bunun, ABAD’ın dizel skandalına ilişkin Avrupa genelinde bağlayıcı olabilecek temel hukuki sorular hakkında karar vermesini engelleme amacı taşıyabileceğinden şüpheleniliyor.
Üreticiler arasında bu konuda herhangi bir anlaşma bulunup bulunmadığının ise henüz kanıtlanmadığı özellikle belirtiliyor.
Konunun incelenmesi amacıyla Avrupa Komisyonu’na bilgi verilmesinin planlandığı ifade ediliyor.
Dizel davalarında ABAD’ın vereceği olası temel kararların yalnızca Avusturya’daki davalar açısından değil, binlerce araç sahibi ve Avrupa genelindeki yargı uygulamaları açısından da önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
