Yeni bir araştırma, demans riskinin yalnızca yaşla değil, yıllar önce geçirilen hastalık ve yaralanmalarla da bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Finlandiya’da yapılan geniş kapsamlı çalışma, bazı sağlık sorunlarının demans riskini onlarca yıl önceden artırabileceğini gösteriyor.
21 yıl öncesine uzanan etkiler
Helsinki Üniversitesi araştırmacıları, 65 yaş üzeri 62 binden fazla demans hastasının verilerini inceledi. Bu veriler, aynı yaş grubunda yer alan 312 binden fazla sağlıklı kişiyle karşılaştırıldı.
Sonuçlara göre, hastanede tedavi gerektiren toplam 29 farklı hastalık ve sağlık sorunu, demans riskinde artışla ilişkilendirildi. Bu etkilerin bazı durumlarda 21 yıl öncesine kadar uzandığı tespit edildi.
Hangi hastalıklar risk oluşturuyor?
Araştırmada öne çıkan risk faktörleri arasında şunlar yer aldı:
- Parkinson ve epilepsi gibi sinir sistemi hastalıkları
- Depresyon ve alkol kaynaklı ruhsal sorunlar
- Tip 2 diyabet
- Beyin damar tıkanıklığı
- Ciddi kafa yaralanmaları
Ayrıca kemik kırıkları ve benzeri yaralanmaların da riskle bağlantılı olduğu belirlendi. Uzmanlara göre bu durum, sinir sistemindeki yavaş ilerleyen bozulmanın erken işareti olabilir.
Enfeksiyonlar kritik rol oynuyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri de enfeksiyon hastalıkları oldu. İdrar yolu enfeksiyonları, akciğer iltihabı ve bakteriyel hastalıkların, demans tanısından birkaç yıl önce sıkça görüldüğü belirlendi.
Uzmanlar, bu tür enfeksiyonların vücutta iltihaplanmaya yol açarak beyin üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ve süreci hızlandırabileceğini ifade ediyor.
Her iki kişiden biri risk taşıyor
Araştırmaya göre demans hastalarının yüzde 47’si, tanıdan önceki 20 yıl içinde en az bir risk faktörü taşıyor. Yaklaşık her beş kişiden biri ise birden fazla sağlık sorunu yaşamış durumda.
Önlem mümkün
Uzmanlar, bu bulguların panik yaratmaması gerektiğini ancak önlem alınmasının önemli olduğunu vurguluyor. Özellikle enfeksiyonların erken tedavi edilmesi ve korunma yöntemlerinin uygulanması öneriliyor.
Ayrıca şu adımların da demans riskini azaltabileceği belirtiliyor:
- Kolesterol seviyesini kontrol altında tutmak
- Görme ve işitme sorunlarını tedavi ettirmek
- Tansiyonu düzenli takip etmek
- Fazla kilodan kaçınmak
