Avusturya, Almanya ve İsviçre'nin ortak doğal zenginliklerinden biri olan Bodensee'de son yıllarda dikkat çekici çevresel değişimler yaşanıyor. Bilim insanları, su seviyesindeki olağan dışı dalgalanmalar, artan su sıcaklığı ve istilacı türlerin yayılması nedeniyle gölün ekolojik dengesinin değişmeye başladığını açıkladı.
Su Seviyesi Eski Düzenini Kaybetti
Almanya'nın Langenargen kentindeki Göl Araştırmaları Enstitüsü'nün verilerine göre, Bodensee'de yüksek ve düşük su seviyeleri artık geçmiş yıllara göre çok daha sık görülüyor.
1850 yılından bu yana tutulan ölçümlere göre, 2024 yılında yaşanan yüksek su seviyesinin ardından 2025 yılının ilk yaz aylarında olağan dışı düşük su seviyesi kaydedildi. Bugün de göldeki su seviyesi uzun yılların ortalamasının belirgin şekilde altında bulunuyor. Ölçümlerin başladığı tarihten bu yana yalnızca 1946 yılında daha düşük bir seviye görüldü.
Enstitü Müdürü Harald Hetzenauer, Bodensee'nin artık alışılmış su döngüsünü takip etmediğini belirterek, aşırı yüksek ve aşırı düşük su seviyelerinin giderek daha sık yaşandığını söyledi.
Göl Suyu Isınmaya Devam Ediyor
Araştırmalara göre Bodensee'nin yüzey suyu son 30 yılda, önceki 30 yıllık döneme göre ortalama 1,4 derece daha sıcak hale geldi.
Isınma artık yalnızca yüzeyle sınırlı kalmıyor, gölün en derin bölgelerine kadar ulaşıyor. Bu durum ise kış aylarında göl suyunun doğal olarak karışmasını büyük ölçüde engelliyor.
Geçmişte göldeki su tamamen karışırken, son 15 yılda bu durum yalnızca 2018 yılında gerçekleşti. 2025 yılında ise karışım yine tam olarak sağlanamadı.
Balıklar İçin Risk Artıyor
Suyun yeterince karışmaması nedeniyle gölün derin kesimlerine daha az oksijen ulaşıyor.
Bilim insanları bunun özellikle yumurtalarını derin sulara bırakan beyaz balık türleri açısından uzun vadede risk oluşturabileceğini belirtiyor.
Buna rağmen göl tabanındaki oksijen seviyesi şimdilik güvenli düzeyde bulunuyor. Bunun en önemli nedeni ise Bodensee'deki fosfor miktarının geçmiş yıllara göre oldukça düşük olması.
Bitki ve Küçük Canlılarda Değişim
Araştırmacılar, gölde yaşayan planktonlar ve su bitkilerinde de önemli değişiklikler gözlemliyor.
Bazı plankton türlerinin sayısı artarken, geçmişte azalan yerli su piresi türünün yeniden çoğalmaya başladığı bildirildi. Bunun nedenleri üzerinde çalışmalar sürüyor.
Öte yandan İsviçre kökenli bazı su bitkilerinin de gölde hızla yayılmaya başladığı ifade edildi.
Quagga Midyesi Beklenenden Daha Yavaş Yayılıyor
Bilim insanlarının yakından takip ettiği istilacı Quagga midyesi de araştırmaların önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Karadeniz havzasından gelen bu istilacı türün ilk yıllarda çok hızlı çoğalacağı tahmin edilirken, son ölçümler büyümenin beklenenden daha yavaş ilerlediğini ortaya koydu.
2016 ile 2021 yılları arasında sayıları hızla artan Quagga midyelerinin nüfusu son yıllarda artmaya devam etse de önceki tahminlerin gerisinde kaldı.
Yeni Kurallar Yolda
Bilim insanları, göle yeni istilacı canlıların taşınmasını önlemek amacıyla teknelerin ve su sporları ekipmanlarının düzenli olarak temizlenmesi gerektiğini vurguladı.
Ayrıca Bodensee dışından getirilen veya gölden başka bölgelere götürülen tekneler için bildirim ve zorunlu temizlik uygulamasının hayata geçirilmesi planlanıyor.
Öte yandan göl suyunun ısıtma ve soğutma amacıyla kullanımına da gelecekte daha sıkı kurallar getirilmesi hedefleniyor. Amaç, gölün daha fazla ısınmasını önleyerek doğal dengenin korunmasını sağlamak.
