Avusturya’nın “daimi tarafsızlık” ilkesini anayasaya dahil eden yasanın 70. yılı kutlanırken, halkın bu ilkeye desteği hala güçlü. Yapılan araştırmalara göre Avusturyalıların yüzde 80’i tarafsızlığı ulusal kimliğin bir parçası olarak görüyor.
Tarihsel bir kimlik unsuru
Siyaset bilimci ve tarafsızlık araştırmacısı Martin Senn, tarafsızlığın Avusturya’nın kimliğinde köklü bir yere sahip olduğunu belirterek, “Bu ilke, 1945 sonrası Avusturya’nın kim olduğunu ve kim olmak istemediğini tanımlayan bir anlatının parçasıdır” dedi.
Senn, Innsbruck Üniversitesi ve Dışişleri Bakanlığı iş birliğiyle yürütülen Austrian Foreign Policy Panel Project (AFP3) araştırmasında, halkın dış politika ve güvenlik konularındaki tutumlarını inceliyor.
Gençlerde tarafsızlık bilinci zayıflıyor
Verilere göre, yaşlı kuşaklar tarafsızlığı kimliğin ayrılmaz bir parçası olarak görürken, 18–29 yaş grubu bu bağı daha zayıf hissediyor.
- 60 yaş üstü vatandaşların yüzde 88’i,
- 18–29 yaş arası gençlerin ise yalnızca yüzde 65’i tarafsızlığı kimliklerinin bir parçası olarak tanımlıyor.
Senn’e göre bunun nedeni, gençlerin uzun süre barış ortamında büyümesi ve tarafsızlık kavramının kamuoyunda yeterince tartışılmaması. Ancak 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı, tarafsızlık konusunu yeniden gündeme taşıdı.
Toplumun çoğu tarafsızlıktan yana
Araştırmaya göre halkın yüzde 59’u mevcut tarafsızlık durumunun korunmasından yana.
Yüzde 36’sı tarafsızlığın daha da güçlendirilmesini isterken, sadece yüzde 13’ü NATO üyeliğini destekliyor. Tarafsızlıktan tamamen vazgeçmek isteyenlerin oranı ise yalnızca yüzde 9.
Senn, “Tarafsızlık, toplum için bir siyasi mit haline gelmiştir; değişen dünyada bir dayanak noktası sunuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Tarafsızlığın anlamı tartışılıyor
Kamuoyu araştırmacısı Peter Hajek tarafından ATV ve Joyn için yapılan ankete göre, tarafsızlık kavramı halk arasında farklı şekillerde yorumlanıyor:
- Katılımcıların yüzde 50’si, Avusturya’nın siyasi ve askeri olarak tüm çatışmalardan uzak durması gerektiğini savunuyor.
- Yüzde 46’sı ise askeri tarafsızlığın korunmasını, ancak ülkenin siyasi olarak tavır alabilmesini destekliyor.
Parti tercihlerine göre fark dikkat çekici:
- FPÖ seçmenlerinin yüzde 79’u, hem siyasi hem askeri tarafsızlıktan yana.
- NEOS (%79), Yeşiller (%69), ÖVP (%63) ve SPÖ (%59) seçmenleri ise Avusturya’nın askeri olarak tarafsız, ama politik olarak aktif olması gerektiğini düşünüyor.
