Avusturya’da aynı markalı ürünlerin Almanya’dakinden belirgin şekilde pahalı olması hem tüketiciler hem de ticaret sektörü arasında tartışma konusu haline geldi. Özellikle gıda, temizlik ve kozmetik ürünlerinde fiyat farkı yüzde 25’e kadar çıkabiliyor.
Arbeiterkammer (AK) Wien’in verilerine göre, bazı ürünlerde fiyat farkı iki katına kadar ulaşıyor. Uzmanlara göre bu farkın temel nedeni, uluslararası üreticilerin uyguladığı “bölgesel tedarik kısıtlamaları”. Yani Avusturya’daki mağazalar, aynı ürünü Almanya’dan daha ucuz fiyata satın almak isteseler bile bunu yapamıyor; yalnızca yerel tedarik zinciri üzerinden, daha yüksek fiyatla alabiliyorlar.
Avrupa iç pazarında “yapay fiyat adaları”
WIFO ekonomisti Michael Böheim, bu durumu “fiyat farklılaştırma stratejisi” olarak tanımlıyor:
“Şirketler, her ülkedeki müşterinin ödeme gücüne göre maksimum kazanç sağlamaya çalışıyor.”
Bu uygulama yasal açıdan tartışmalı. Çünkü serbest mal dolaşımı Avrupa Birliği’nin temel ilkelerinden biri. Ancak fiilen, Avusturya pazarı “yüksek ödeme gücü” gerekçesiyle diğer ülkelere göre daha pahalı bir bölgeye dönüşmüş durumda.
Avrupa Komisyonu devrede
Bir süredir AB Komisyonu, bu uygulamanın iç pazar kurallarına aykırı olup olmadığını araştırıyor.
Avusturya da “Österreich-Aufschlag” olarak bilinen bu fiyat farkının kaldırılmasını istiyor.
Hükümet, Arbeiterkammer (AK), Gewerkschaft (ÖGB) ve Handelsverband gibi kurumlarla birlikte ortak bir tutum sergiliyor.
Ticaret sektörü: “Biz de mağduruz”
Perakende sektörü de durumdan şikâyetçi.
Handelsverband Başkanı Rainer Will, aynı ürün için Alman bir satıcının 2 Euro,
Avusturyalı bir satıcının ise 3,20 Euro ödediğini belirtiyor:
“Aynı üründe yüzde 60 fiyat farkı, ticari rekabet gücümüzü zayıflatıyor.”
Buna karşın Federal Rekabet Kurumu (BWB), perakende kâr marjlarının genellikle yüzde 1 ila 2,5 arasında olduğunu, yani mağazaların bu farktan doğrudan büyük kazanç elde etmediğini belirtiyor.
Sanayi uyarıyor: “Ucuz ithalat işsizliği getirir”
Avusturya Gıda Sanayi Derneği’nden Katharina Koßdorff, sınırların tamamen açılması durumunda “ucuz ithalat” dalgası başlayacağını ve 150.000’e kadar yerli işin risk altına gireceğini savunuyor.
Koßdorff’a göre, üreticiler fiyat farkından sorumlu değil:
“Biz ürünlerimizi hem Almanya’ya hem Avusturya’ya aynı fiyatla satıyoruz. Etiket fiyatını belirleyen perakendedir.”
Ayrıca enerji, hammadde ve iklim değişikliği kaynaklı maliyet artışlarının da fiyatlara yansıdığını vurguluyor.
Enerji maliyetleri fark yaratıyor
WIFO verilerine göre, enerji fiyatları Avusturya’da Almanya’ya göre yaklaşık yüzde 20 daha yüksek.
Bunun nedeni, E-Control tarafından belirlenen yüksek ağ ücretleri.
Kısa vadede bu farkı azaltmak zor; ancak uzun vadede enerji fiyatlarının düşürülmesi, işletmeler için rekabet gücü açısından hayati görülüyor.
Tüketici davranışı belirleyici
Uzmanlar, fiyat farkının sadece üreticiler veya politikalarla açıklanamayacağını, tüketici davranışlarının da etkili olduğunu söylüyor.
Böheim’e göre:
“Şirketler fiyatlarını, müşterinin ödemeye razı olduğu seviyeye göre belirler.
Şikâyet edip yine de alışveriş yapan tüketici, farkında olmadan sistemin devamını sağlar.”
