Yeni bilimsel çalışmalar, düzenli hareket ve yeterli uykunun demans ve inme riskini belirgin biçimde azalttığını ortaya koyuyor. Üstelik bu koruyucu etki, genetik yatkınlığı olan kişilerde bile görülüyor. Birleşik Krallık’ta yapılan geniş kapsamlı bir araştırmanın sonuçları, 2026 yılına girerken beyin sağlığı açısından umut verici bir tablo çiziyor.
Alzheimer ve inme, en sık görülen sinir sistemi hastalıkları arasında yer alıyor. Ancak uzmanlara göre sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla bu hastalıkların görülme olasılığı önemli ölçüde düşürülebiliyor. Özellikle hareket ve düzenli uyku, beyin üzerinde güçlü bir koruma sağlıyor.
Demans Vakalarında Büyük Artış Bekleniyor
Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda demans vakalarının ciddi biçimde artacağı uyarısında bulunuyor. Almanya’da bugün yaklaşık bir milyon sekiz yüz bin demans hastası bulunuyor. Bu sayının 2050’ye kadar iki milyon yedi yüz bine çıkabileceği öngörülüyor. İnme vakalarında da benzer bir artış bekleniyor. Her yıl yüz binlerce kişi inme geçiriyor ve bu sayının önümüzdeki on beş yıl içinde daha da yükselmesi bekleniyor.
Yaklaşık Yarım Milyon Kişi On Yıl İzledi
Araştırma, Birleşik Krallık’ta yürütülen geniş bir sağlık veri tabanına dayanıyor. Otuz yedi ile yetmiş üç yaş arasındaki yaklaşık dört yüz yetmiş beş bin kişi, on yıl boyunca takip edildi. Çalışmanın başında hiçbir katılımcıda demans ya da inme bulunmuyordu.
Araştırmada dört temel yaşam alışkanlığı değerlendirildi:
- Düzenli fiziksel hareket
- Günde yedi ile sekiz saat uyku
- Günlük oturma süresinin altı saatin altında olması
- Genel kas gücünü gösteren el kavrama kuvvetinin iyi düzeyde olması
Rakamlar Çarpıcı
Sonuçlar oldukça net:
- İki sağlıklı alışkanlığı olanlarda inme riski yüzde on beş azaldı.
- Üç alışkanlığı yerine getirenlerde bu oran yüzde yirmi dokuz oldu.
- Dört alışkanlığın tamamını uygulayanlarda ise inme riski yüzde otuz beş düştü.
Demans açısından tablo daha da dikkat çekici:
- İki alışkanlıkta risk yüzde yirmi altı,
- Üç alışkanlıkta yüzde otuz altı,
- Dört alışkanlıkta ise yüzde elli yedi oranında azaldı.
Genetik Yatkınlıkta Bile Koruma Sağlıyor
Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, olumlu etkinin genetik risk taşıyan kişilerde de görülmesi oldu. Alzheimer ve erken yaşta inme riskiyle ilişkilendirilen genetik özelliklere sahip bireylerde bile, sağlıklı yaşam alışkanlıkları hastalık riskini belirgin biçimde düşürdü.
Uzmanlara göre bu bulgular, “genetik kader” algısının mutlak olmadığını gösteriyor. Yaşam biçimi, beyin sağlığında belirleyici bir rol oynuyor.
Günde Beş Bin Adım Bile Yeterli Olabilir
Daha önce yayımlanan başka bir çalışmada ise günlük beş bin ila yedi bin beş yüz adım atmanın, yaşla birlikte görülen zihinsel gerilemeyi yarı yarıya yavaşlatabildiği ortaya konmuştu. Bu da ağır spor programları olmadan da beyin sağlığı için etkili adımlar atılabileceğini gösteriyor.
Uzmanlar, hareket eksikliği, sosyal yalnızlık, yetersiz beslenme ve duyusal sorunların da demans riskini artıran etkenler arasında yer aldığını hatırlatıyor.
Yeni Yıla Beyin Dostu Başlangıç
Uzmanlar, yeni yılın başında yaşam alışkanlıklarını gözden geçirmenin önemli olduğunu vurguluyor. Daha fazla hareket, yeterli uyku ve daha az oturma, beyin sağlığını korumak için basit ama etkili adımlar olarak öne çıkıyor.
